Dawna fabryka materiałów wybuchowych z czasów II wojny światowej to istny labirynt korytarzy, bunkrów i betonowych hal, w których historia spotyka się z industrialnym klimatem. Dla zwiedzających bydgoskie Exploseum udostępniono jedynie osiem obiektów – to jednak wystarczy, by poczuć skalę i charakter tego miejsca.

Historia DAG Fabrik Bromberg

Kompleks powstał podczas II wojny światowej jako część niemieckiego koncernu DAG (Dynamit Nobel AG). Budowę rozpoczęto jesienią 1939 roku, a skala inwestycji była ogromna – całość obejmowała 23 kilometry kwadratowe, ponad tysiąc budynków, 400 kilometrów dróg wewnętrznych i 40 kilometrów torów kolejowych.

Produkowano tu przede wszystkim nitroglicerynę, trotyl i amunicję. Do prac wykorzystywano jeńców wojennych i robotników przymusowych, łamiąc tym samym postanowienia konwencji genewskiej. Szacuje się, że pracowało tu od 30 do 40 tysięcy osób. Ponad połowę stanowili Polacy, reszta to Niemcy, Rosjanie, Czesi, Włosi, Jugosłowianie, Francuzi czy Anglicy.

Exploseum to przede wszystkim betonowe bunkry i długie korytarze, zaprojektowane tak, aby zminimalizować ryzyko wypadków przy produkcji materiałów wybuchowych. Poszczególne budynki były oddzielone od siebie sporymi odległościami, a łączyła je gęsta sieć tuneli. Gdyby w jednej hali doszło do eksplozji, fala uderzeniowa nie zniszczyłaby całego kompleksu.

Charakterystycznym elementem jest kamuflaż – dachy budynków pokryto grubą warstwą gleby i obsadzono roślinnością. Na żywo robi to ogromne wrażenie, tym bardziej że znajdujemy się w samym sercu Puszczy Bydgoskiej. Elewacje i torowiska również maskowano, malując je na zielono. Drogi zaplanowano tak, aby wyglądały jak zwykłe leśne ścieżki – dzięki temu alianci długo nie byli świadomi istnienia tak wielkiego zakładu.

Zwiedzanie Exploseum w Bydgoszczy

Obecnie Exploseum jest częścią Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy – aktualne godziny otwarcia można sprawdzić na stronie internetowej. Bilet indywidualny kosztuje 25 zł. Każdy otrzymuje mapę i kartę magnetyczną, która otwiera kolejne drzwi i pozwala samodzielnie przejść całą trasę.

Zwiedzanie trwa około dwóch godzin, choć warto zarezerwować więcej czasu. W okolicy znajdują się inne opuszczone obiekty należące do dawnego kompleksu DAG Fabrik Bromberg – strefa laboratorium, schrony przeciwlotnicze, bunkry pocztowe – do których warto zajrzeć na własną rękę.

Dla fanów urbexu przygotowano także trasę alternatywną. Po wcześniejszej rezerwacji można wejść z przewodnikiem do niedostępnych na co dzień przestrzeni – wąskich korytarzy technicznych czy na dach najwyższego budynku. Zwiedzanie odbywa się w małych, pięcioosobowych grupach, a bilet kosztuje 60 zł.

---

Źródła: (1) muzeum.bydgoszcz.pl/exploseum-2/historia-exploseum

---